Nowe zasady pisowni już od 2026 roku!

Od 1 stycznia 2026 r. wchodzą w życie zmiany w polskiej ortografii uchwalone przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN. Reforma ma uprościć zasady, ograniczyć wyjątki i ułatwić pisanie zgodnie z normą. Szczególnie istotne zmiany dotyczą pisowni partykuły „nie”, nazw mieszkańców, prefiksów oraz nazw własnych.

Partykuła „nie” - koniec z wątpliwościami

Największe uproszczenie dotyczy pisowni „nie” z różnymi częściami mowy. Dotychczas reguły zależały od znaczenia imiesłowu czy stopnia przymiotnika.

Przykłady:

• PRZED: nie lepszy wynik → PO: nielepszy wynik

• PRZED: nie najstaranniej wykonane → PO: nienajstaranniej wykonane

• PRZED: koty nie żyjące na wolności → PO: nieżyjące koty

Od 2026 r. wszystkie imiesłowy przymiotnikowe oraz przymiotniki i przysłówki - niezależnie od stopnia – będą pisane łącznie z „nie”.

Nazwy mieszkańców - wielka litera

Od nowego roku nazwy mieszkańców miast, osiedli i wsi będą pisane wielką literą.

• PRZED: warszawianin, mokotowianin → PO: Warszawianin, Mokotowianin

• PRZED: nowohucianin → PO: Nowohucianin

W przypadku potocznych nazw etnicznych dopuszczalne są warianty wielka lub mała litera:

• angol / Angol, jugol / Jugol, kitajec / Kitajec

Prefiksy i pojedyncze egzemplarze wyrobów

Pojedyncze egzemplarze wyrobów przemysłowych zapisujemy wielką literą:

• PRZED: jazda fordem mondeo → PO: jazda Fordem Mondeo

Prefiksy takie jak super-, mini-, eko- mogą być pisane zarówno łącznie, jak i osobno:

• superpamięć / super pamięć, ekozarobki / eko zarobki

Cząstka -by ze spójnikami

Od 2026 r. piszemy ją rozdzielnie:

• PRZED: czybyśmy pojechali? → PO: czy byśmy pojechali?

• PRZED: niegdybyśmy wiedzieli → PO: nie gdybyśmy wiedzieli

„pół–” - łącznie lub z łącznikiem

• PRZED: pół żartem, pół serio → PO: półżartem, półserio

• Gdy opis dotyczy osoby mieszanej narodowości: pół-Polka, pół-Francuzka

Wyrażenia parzyste – trzy warianty

Dopuszczalne są trzy warianty: z łącznikiem, z przecinkiem, rozdzielnie:

• tuż‑tuż, tuż, tuż, tuż tuż

• Podobnie: trzask-prask, trzask, prask, trzask prask

Nazwy własne w lokalach i nagrodach

Wszystkie istotne człony nazw wielowyrazowych piszemy wielką literą (oprócz przyimków i spójników):

• Restauracja Veganic, Hotel pod Różą

• Nagroda Nobla, Nagroda im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej

Co to oznacza w praktyce?

Reforma 2026 ma na celu:

• zmniejszenie liczby błędów ortograficznych,

• uproszczenie i ujednolicenie zasad,

• stabilizację pisowni w oficjalnych dokumentach i publikacjach.

Dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” stanie się od 1 stycznia 2026 r. jedynym obowiązującym źródłem norm ortograficznych.

Opr. na podstawie sjp.pwn.pl, 

Foto: canva