Dzieci w sieci. Alarmujące dane. Na co uważać? Jak zapobiegać?

Najmłodsi użytkownicy internetu korzystają z sieci intensywniej i częściej niż kiedykolwiek wcześniej. Aż 58% (1,4 mln) dzieci w wieku 7 -12 lat aktywnie korzysta z przynajmniej jednego serwisu społecznościowego, a w II kwartale 2025 roku w zestawieniu top 10 domen odwiedzanych przez dzieci w wieku 7 -14 lat znalazł się serwis pornograficzny.

Grupa wiekowa 7-12 lat

Ponad połowa dzieci w wieku 7-12 lat aktywnie korzysta z serwisów społecznościowych i komunikatorów przeznaczonych dla osób powyżej 13. roku życia - to aż 1,4 mln dzieci, czyli 58% tej grupy.

Najpopularniejszą platformą pozostaje TikTok, z którego regularnie korzysta co trzecie dziecko (ponad 800 tys.). Co czwarte dziecko ma dostęp do Facebooka (630 tys.), a 16% korzysta z Instagrama (370 tys.).

W komunikatorach najwięcej użytkowników mają Messenger (36%, 860 tys.) i WhatsApp (31%, 750 tys.).

TikTok wyróżnia się intensywnością korzystania - dwie trzecie aktywnych użytkowników spędza w aplikacji średnio ponad godzinę dziennie, a około 250 tys. uruchamia ją 20 lub więcej razy w ciągu dnia. Podczas wakacji czas korzystania rośnie średnio o 30 minut, a liczba dzieci spędzających w aplikacji ponad godzinę dziennie wzrasta do 600 tys.

Grupa wiekowa 7-14 lat

Z internetu korzysta 85% dzieci w tej grupie wiekowej (2,7 mln), przy czym 96% łączy się z siecią za pomocą urządzeń mobilnych. Najczęściej odwiedzają platformy społecznościowe i streamingowe, spędzając w serwisach społecznościowych ponad dwie godziny dziennie, a na platformach streamingowych - prawie dwie godziny.

Najczęściej wybierane kategorie tematyczne to kultura i rozrywka, edukacja oraz erotyka. Z treści rozrywkowych - głównie gry i muzyka - korzysta 95% dzieci, podobny odsetek odwiedza treści edukacyjne, a treści erotyczne - 51%.

Niepokojące jest też odwiedzanie przez dzieci serwisów niedozwolonych lub zawierających treści pornograficzne. W II kwartale 2025 roku w zestawieniu top 10 domen odwiedzanych przez dzieci w wieku 7-14 lat znalazł się serwis pornograficzny - w ciągu miesiąca przynajmniej raz odwiedziła go około jedna trzecia młodych internautów: w kwietniu 930 tys. dzieci, w maju i czerwcu po około milion. To więcej niż liczba dzieci odwiedzających Wikipedię.

Jak internet wpływa na mózg dzieci?

Korzystanie z internetu i mediów społecznościowych stymuluje szybkie wydzielanie dopaminy - neuroprzekaźnika związanego z układem nagrody w mózgu i poczuciem przyjemności. Dopamina motywuje do powtarzania określonych czynności, wywołując uczucie satysfakcji i nagrody.

Jednak nadmiar dopaminy może prowadzić do problemów emocjonalnych i behawioralnych, takich jak nadmierna pobudliwość, trudności w koncentracji, impulsywność, a w skrajnych przypadkach – halucynacje i skłonność do uzależnień.

Aby zachować zdrową równowagę, warto zachęcać dzieci do naturalnej regulacji dopaminy poprzez:

• Aktywność fizyczną - Regularny ruch poprawia samopoczucie i redukuje stres.
• Zdrową dietę - Odpowiednio zbilansowane posiłki wspierają funkcjonowanie układu nagrody.
• Sen - Jest kluczowy dla regeneracji organizmu i utrzymania energii.
• Unikanie nadmiernego stresu - Techniki relaksacyjne i medytacja pomagają w kontroli napięcia.
• Uczucie spełnienia - Realizowanie celów i pasji wspiera naturalny poziom dopaminy.

Zagrożenia w Internecie dla Dzieci:

Cyberstalking

Cyberstalking to umyślne, powtarzające się i nieprzyjazne zachowanie w Internecie, mające na celu nękanie, prześladowanie lub zastraszanie innej osoby, wywołujące u niej poczucie zagrożenia. Często polega na monitorowaniu aktywności ofiary, gromadzeniu informacji o niej i wysyłaniu jej niechcianych wiadomości.

Trollowanie

Trollowanie polega na nieprzyjaznym zachowaniu w sieci, mającym na celu celowe zakłócenie dyskusji lub sprowokowanie innych użytkowników do kłótni. Zjawisko to występuje na forach, grupach dyskusyjnych, czatach i w mediach społecznościowych.

Flaming

Flaming to celowe podsycanie kłótni i agresji w komentarzach lub dyskusjach online, co prowadzi do narastania wrogości między użytkownikami. Obejmuje używanie wulgaryzmów i obelg.

Child Grooming (Uwodzenie Dzieci w Sieci)

Child grooming to proces uwodzenia dzieci w Internecie przez osoby dorosłe. Ma na celu zbudowanie więzi emocjonalnej i zdobycie zaufania dziecka w celu wykorzystania seksualnego. Nie ogranicza się to do kontaktów fizycznych - obejmuje również:

• wysyłanie lub pokazywanie materiałów pornograficznych,

• rozmowy o charakterze erotycznym,

• nakłanianie do przesyłania intymnych zdjęć lub filmów,

• prezentowanie zachowań seksualnych w rozmowach online.

Grooming często przebiega etapami: od zaprzyjaźnienia się z dzieckiem, poprzez oswajanie ze szkodliwymi treściami, aż do namawiania do działań intymnych przy zachowaniu tajemnicy. Sprawcy stosują manipulację, szantaż i groźby. Dzieci są szczególnie narażone ze względu na swoją otwartość i zaufanie do świata. Uwodzenie dzieci online jest przestępstwem, uregulowanym w art. 200a Kodeksu karnego.

Szkodliwe i Nielegalne Treści

W Internecie można natknąć się na treści:

• prezentujące przemoc, obrażenia, śmierć, okrucieństwo wobec ludzi i zwierząt,

• nawołujące do samookaleczeń, samobójstw lub stosowania szkodliwych substancji,

• szerzące nietolerancję, wrogość lub nienawiść,

• pornograficzne z udziałem dzieci.

Pro-ana i Zagrożenia Zdrowia

Pro-ana to styl życia i ruch internetowy promujący patologicznie wychudzoną sylwetkę jako ideał urody. Nazwa pochodzi od słowa „anoreksja” - zaburzenia odżywiania polegającego na patologicznym ograniczaniu jedzenia.

Ruch pro-ana jest szczególnie aktywny w sieci i często przyciąga nastolatki, które zakładają blogi lub konta, dokumentując swoje odchudzanie. Jednym z charakterystycznych elementów są tzw. „dekalogi pro-ana”, zawierające hasła sugerujące, że szczupła sylwetka równa się atrakcyjności i kontroli. Symbolem ruchu często bywa motyl.

Rozpoznawanie takich zagrożeń i edukacja dzieci w zakresie bezpieczeństwa online są kluczowe dla ochrony najmłodszych użytkowników Internetu.

Jak zabezpieczyć Swoje dziecko w Internecie?

• Odkrywaj Internet razem z dzieckiem

Bądź pierwszą osobą, która wprowadzi dziecko w świat Internetu. Wspólnie odkrywajcie strony, które mogą je zainteresować, i stwórzcie listę przyjaznych witryn. Jeśli dziecko porusza się po sieci sprawniej niż Ty, poproś je, by było Twoim przewodnikiem.

• Naucz dziecko podstaw bezpieczeństwa

Uczul je, że nie wszystkie osoby poznane w sieci są godne zaufania. Rozmawiaj o zagrożeniach i sposobach ich unikania.

• Rozmawiaj o ryzyku spotkań z osobami poznanymi online

Dzięki Internetowi dzieci mogą nawiązywać przyjaźnie, ale spotkania z nieznajomymi powinny odbywać się wyłącznie za zgodą rodziców i w obecności dorosłych lub zaufanych osób.

• Ucz ostrożności przy podawaniu danych osobowych

Dziecko powinno wiedzieć, że podanie imienia, nazwiska, adresu czy numeru telefonu osobom w sieci może być niebezpieczne. Zawsze powinno pytać rodziców o zgodę przed udostępnieniem jakichkolwiek danych.

• Rozwijaj krytyczne myślenie

Naucz dziecko, że nie wszystkie informacje w sieci są prawdziwe. Weryfikujcie wspólnie treści, korzystając z innych źródeł, np. książek, słowników czy encyklopedii.

Opr. na podstawie: serdecznecentrum.pl, ore.edu.pl, www.gov.pl, 

Foto: Canva